Op 22 oktober vieren we de gedachtenis van de heilige paus Johannes Paulus II, de Poolse paus die van 1978 t/m 2005 als opvolger van Christus de Katholieke Kerk heeft geleid.
Paus Johannes Paulus II werd als Karol Józef WojtyÅ‚a op 18 mei 1920 geboren in het Poolse Wadowice. Op negenjarige leeftijd deed hij zijn eerste communie. Hij werd gevormd op zijn zeventiende en studeerde aan de universiteit van Krakau, waar hij later bisschop zou worden.
Toneel
Tot aan het uitbreken van de oorlog studeerde hij drama en maakte hij deel uit van een toneelgezelschap. Hij schreef zelf verschillende toneelstukken, waarvan er ook enkele verfilmd zijn.
In 1942, nog in volle oorlog, besloot Karol Jozef Wojtyła priester te worden. Hij werd seminarist in het clandestiene seminarie van kardinaal Adam Stefan Sapieha, de toenmalige aartsbisschop van Krakau. De Duitsers zagen deze seminaries vooral als Poolse bolwerken en bedreigden de studenten met deportatie. Nog onder de Duitse bezetting werd hij op 1 november 1946 te Krakau tot priester gewijd.
Doctoraat
Na de Tweede Wereldoorlog stuurde kardinaal Sapieha hem naar Rome, waar hij in 1948 een doctoraat in de theologie behaalde met een thesis over de werken van Johannes van het Kruis. De paus was in die tijd ook actief in de pastoraal voor de vele Poolse immigranten in België, Frankrijk en Nederland. Hij leert vlot Russisch, Engels en Italiaans spreken.
In 1948 keert de dan 28-jarige Wojtyła terug naar Polen. Hij wordt eerst medepastoor in een aantal parochies en tot in 1951 is hij kapelaan van de universiteitsstudenten. In 1953 behaalt hij aan de Universiteit van Krakau een doctoraat met zijn thesis over Max Scheler en wordt er professor moraaltheologie en sociale ethiek aan het seminarie en later ook aan de theologische faculteit van Lublin.
Hulpbisschop - aartsbisschop - kardinaal
Op 4 juli 1958 wordt hij hulpbisschop van Krakau om op 28 september 1958 in de Wawelkathedraal van Krakau door de Poolse aartsbisschop Baziak tot bisschop te worden gewijd. Op 13 januari 1964 benoemt paus Paulus VI hem tot aartsbisschop van Krakau. Op 26 juni 1967 creëert diezelfde paus hem tot kardinaal.
Conclaaf 1978
Op 16 oktober 1978 werd Wojtyła gekozen tot paus. Het was voor het eerst sedert 1522 dat de paus geen Italiaan was. Onder de aanwezigen op het Sint-Pietersplein klonk dan ook enige verbazing bij het horen van de niet-Italiaanse naam. Onmiddellijk daarna verscheen de nieuwe paus op de loggia van de Sint-Pietersbasiliek om de zegen Urbi et Orbi te geven aan de verzamelde gelovigen op het plein. In afwijking van wat pausen voor hem hadden gedaan, begon hij met een korte toespraak.
Toespraak
“Geloofd zij Jezus Christus. Dierbare broeders en zusters, wij zijn nog steeds aangedaan vanwege het overlijden van onze geliefde paus Johannes Paulus I. En nu hebben de heren kardinalen een nieuwe bisschop van Rome gekozen. Zij hebben hem geroepen uit een ver land. Ver weg, en toch dichtbij in de gemeenschap van het geloof en in de christelijke tradities. Ik was bang om deze verantwoordelijkheid te aanvaarden, maar ik heb dat toch gedaan, in een geest van gehoorzaamheid aan onze Heer Jezus Christus en in een onwankelbaar vertrouwen in Zijn Moeder, de Allerheiligste Madonna. Ik weet niet zeker of ik mij correct kan uitdrukken in uw, nee, in onze Italiaanse taal. Mocht ik fouten maken, dan wilt u mij wel verbeteren. En zo stel ik me aan u voor: om gezamenlijk ons geloof te belijden, onze hoop en ons vertrouwen in de Moeder van Jezus, de Moeder van de Kerk. En om een nieuw hoofdstuk te beginnen in de geschiedenis van de Kerk, met hulp van God en van de mensen.”
Uitzonderlijk pontificaat
Johannes Paulus II is in vele opzichten een uitzonderlijke paus.
- Naar schatting reisde hij in zijn leven meer dan 1,2 miljoen kilometer.
- Hij had een buitengewoon goed geheugen wat hem zeer goed van pas kwam als paus.
- Tot zijn 73e levensjaar was hij fanatiek skiër.
- Door zijn discipline en concentratie was hij een ster in multi-tasken en schreef hij bijvoorbeeld tijdens een vergadering een stuk poëzie.
- Hij schreef vele teksten en produceerde gemiddeld 3000 pagina’s per jaar.
- Hij bracht maar liefst 14 encyclieken uit tijdens zijn pontificaat, waaronder de Veritatis Splendor, Evangelium Vitae, Ut Unum Sint en Fides et Ratio.
- Hij speelde als paus een belangrijke rol bij de val van de Berlijnse muur. Onder andere met zijn reizen naar zijn vaderland Polen heeft hij antisovjetische en anticommunistische krachten lostgemaakt die mede hebben bijgedragen aan het einde van de USSR.
- Hij creëerde maar liefst 231 kardinalen, waaronder kardinaal Danneels en kardinaal Simonis.
- Hij was de eerste paus die een moskee bezocht en de eerste die het Witte Huis binnenging op bezoek bij president Carter.
- Door zijn vele reizen is hij door vele mensen met eigen ogen gezien. Naar schatting een half miljard mensen heeft hem in het echt gezien.
- Hij overleefde twee aanslagen op zijn leven. Op 13 mei 1981 werd hij neergeschoten in Rome en op 12 mei 1982 werd hij neergestoken in Fátima, Portugal.
- Hij was de initiatiefnemer van de Wereldjongerendagen - het grootste jongerenevenment ter wereld die honderduizenden tot miljoenen jongeren op de been brengt.
- Hij was de paus van de zalig- en heiligverklaringen. Maar liefst 1338 zaligverklaringen en 482 heiligverklaring heeft hij uitgesproken, meer dan voorgaande pausen hadden gedaan.
- Ondanks zijn sportieve conditie heeft hij veel getobt met zijn gezondheid. In 1992 werd een tumor bij hem verwijderd, in 1993 onderging hij een schouderoperatie en in 1994 brak hij zijn dijbeen. In 1996 kreeg hij een blindedarmontsteking en in 2003 bevestigde het Vaticaan dat hij aan de ziekte van Parkinson leed. De laatste jaren maakte hij indruk door ondanks zijn fragiele gezondheid door te blijven gaan.
Overlijden
In het begin van 2005 kreeg de paus ademhalingsproblemen en ging zijn gezondheid verder achteruit. Uiteindelijk op zaterdag 2 april 2005 is hij in zijn privéappartement overleden op 84-jarige leeftijd. Zijn laatste woorden, uitgesproken in het Pools, waren: “Laat mij gaan naar het huis van de Vader”. Op het Sint-Pietersplein scandeerden de rouwende gelovigen “Santo Subito, Santo Subito”. Het was een oproep om deze paus direct heilig te verklaren.
Zalig en Heilig
Uiteindelijk werd de paus op 1 mei 2011 zalig verklaard en op 27 april 2014 heilig verklaard. Voor velen is de Heilige paus Johannes Paulus II een inspiratie, een voorbeeld en een voorspreker!