Keizerin Helena en keizer Constantijn
Op 14 september viert de Kerk het feest van de Kruisverheffing. Het is een dag waarop we niet zozeer stilstaan bij het lijden van Christus, maar bij het Kruis als teken van overwinning en verlossing. Het hout waaraan Jezus stierf, is voor ons geworden tot de boom des levens.
Heilige Helena
Dit feest heeft diepe wortels in de geschiedenis. Rond het jaar 326 trok de heilige keizerin Helena, moeder van Constantijn de Grote, op hoge leeftijd naar Jeruzalem. Gedreven door haar geloof liet zij opgravingen doen bij Golgotha. Daar werden drie kruisen gevonden. Door een wonder - een zieke vrouw die genas bij aanraking van één ervan - werd het ware Kruis van Christus herkend. Helena liet een deel van het Kruis naar Constantinopel en Rome brengen. In Rome wordt het nog steeds vereerd in de basiliek Santa Croce in Gerusalemme.
Van kerkwijding tot Jaarlijks feest
Op de plaats van de vondst bouwde Constantijn de prachtige Heilig Grafkerk. Deze werd op 13 september 335 gewijd. De dag erna, 14 september, werd het Heilig Kruis plechtig omhooggeheven en aan het volk getoond. Zo ontstond de jaarlijkse viering van de Kruisverheffing.
Terugkeer van het Kruis
Later kwam er nog een tweede belangrijke gebeurtenis bij. In 614 roofden de Perzen het Kruis uit Jeruzalem. Keizer Heraclius heroverde het en bracht het in 629 triomfantelijk terug. Ook deze terugkeer wordt op 14 september herdacht.
Speciale data
| 6 maart |
Feest van de Heilig Kruisvinding in de Orthodoxe Kerk. |
| 3 mei |
Traditioneel feest van de Heilig Kruisvinding in de Katholieke Kerk (Inventio Crucis). Dit feest bestond eeuwenlang, maar is na de liturgische hervorming van 1969 afgeschaft en samengevoegd met 14 september. |
| 18 augustus |
Feestdag van de heilige Helena, keizerin-moeder, in de Rooms-Katholieke Kerk. |
| 13 september |
Historische datum van de kerkwijding van de Heilig Grafkerk in Jeruzalem (335). Dit is geen algemeen liturgisch feest meer, maar de directe aanleiding voor de viering de dag erna. |
| 14 september |
Feest van de Kruisverheffing (Exaltatio Sanctae Crucis). Dit is het huidige grote feest in de Katholieke (en Orthodoxe) Kerk, waarin zowel de vondst door Helena als de terugkeer van het Kruis door keizer Heraclius en de wijding van de Heilig Grafkerk worden herdacht. |
Uitnodiging
Het Kruis nodigt ons uit om te vertrouwen. Wat er voor de wereld dwaasheid leek, is Gods wijsheid geworden. Laat ons op deze dag het Kruis vereren als bron van hoop en leven.